Μια Ελλάδα δύο κόσμοι

του Γιώργου Τσίπη, αρχαιολόγου

Εις μνήμην Αναστάσιου Τασιόπουλου, πρώην δημάρχου δήμου Αντιγονιδών (1998-2002)

Ο Donald Trump λαμπαδηδρόμος των Ολυμπιακών Αγώνων "ΑΘΗΝΑ 2004", σε έναν διαχρονικά έντονο, όσο και...

υπερβολικά επίκαιρο συμβολισμό,  Νέα Υόρκη, 19 Ιουνίου 2004

Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, η Άννα Βίσση είχε το δικαίωμα να εκφραστεί δημοσίως για την κατάσταση του ελληνικού κράτους. Η φράση που χρησιμοποίησε είναι γνωστή και είναι η εξής: "Όλη η Ελλάδα είναι ένα μπουρδέλο". Μάλιστα είχε προκαλέσει τόση συζήτηση, ώστε το STAR και η Έλλη Στάη είχαν φιλοξενήσει στο studio την τότε νομάρχη Χανίων, Αλεξάνδρα Μαρκογιαννάκη, καθώς η συναυλία της Άννας Βίσση, η έναρξη της οποίας καθυστέρησε 4 ώρες, τελούσε υπό την αιγίδα της οικείας νομαρχίας.

Ο λόγος που κάνουμε αυτή την αναφορά είναι γιατί η τραγουδίστρια επιβεβαιώνεται από την πραγματικότητα, παρ' όλο που και η ίδια μεγαλούργησε μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, και παρά το ότι πολλοί θα πιαστούν από τις σεμνοτυφίες που τους κατατρέχουν. Ηθική και ηθικολογία είναι δύο πράγματα που δεν βαδίζουν πάντα παράλληλα. Εμείς εδώ επιλέγουμε να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους.

Ας δούμε λοιπόν μαζί τις τιμές του κανονικού και εκπτωτικού εισιτηρίου του ΚΤΕΛ ΗΜΑΘΙΑΣ, πρώτα από Βέροια για Θεσσαλονίκη, και παράλληλα την τιμή του εισιτηρίου από το χωριό μου προς Θεσσαλονίκη. Το χωριό μου βρίσκεται σε απόσταση 15χλμ. από την Βέροια και εξυπηρετείται από το ΚΤΕΛ ΗΜΑΘΙΑΣ. Η ουσία είναι να δείξουμε την ανισότητα ανάμεσα στον επιβάτη από ένα χωριό και στον επιβάτη από την πόλη. Οι τιμές των εισιτηρίων αναπροσαρμόστηκαν το 2026.

Περίπτωση 1: Βέροια προς Θεσσαλονίκη και αντίστροφα (προηγούμενη τιμή)

Κανονικό εισιτήριο: 7,40€

Εκπτωτικό εισιτήριο επιστροφής: 11€

Κέρδος: 3,80€ (7,40 × 2 = 14,80€)

Ποσοστό έκπτωσης: 3,80 / 14,80 x 100 ≈ 25,7%

Περίπτωση 2: Βέροια προς Θεσσαλονίκη και αντίστροφα (νέα τιμή)

Κανονικό εισιτήριο: 8,10€

Εκπτωτικό εισιτήριο επιστροφής: 13€

Κέρδος: 3,20€ (8,10 × 2=16,2€)

Ποσοστό έκπτωσης: 3,20 / 16,20 x 100 ≈ 19,8%

Περίπτωση 3: Χωριό προς Θεσσαλονίκη και αντίστροφα (προηγούμενη τιμή)

Κανονικό εισιτήριο: 5,80€

Εκπτωτικό εισιτήριο επιστροφής: 10€

Κέρδος: 1,60€ (5,80 × 2 = 11,6€)

Ποσοστό έκπτωσης: 1,60 / 11,60 x 100 ≈ 13,8%

Περίπτωση 4: Χωριό προς Θεσσαλονίκη και αντίστροφα (νέα τιμή)

Κανονικό απλό εισιτήριο: 6,40€

Εκπτωτικό εισιτήριο επιστροφής: 12,10€

Κέρδος: 0,70€ (6,4 × 2 = 12,80€)

Ποσοστό έκπτωσης: 0,70 / 12,80 x 100 ≈ 5,5%

Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, ότι η διαφορά στα δύο εκπτωτικά εισιτήρια, ανάμεσα δηλαδή στην έκπτωση που έχει κάποιος που μένει στην πόλη (19,8%) και στην έκπτωση αυτού που μένει στο χωριό (5,5%), ανέρχεται περίπου στο 15%.

Με αυτό το παράδειγμα θέλουμε να δείξουμε ότι η ανισότητα είναι κοστολογημένη. Δεν είναι φαντασιακό. Είναι πολύ καλά δομημένη μέσα σε ένα σύστημα. Αυτό το σύστημα επίσης δεν είναι κάτι το θεωρητικό. Είναι ο τρόπος για να λειτουργεί κάτι. Εν προκειμένω, είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν το ελληνικό κράτος και η ελληνική κοινωνία. Προσωπικά, δεν διαχωρίζω το κράτος από την κοινωνία.

Έμαθα πρόσφατα (και δεν μου έκανε καμία εντύπωση) ότι το medical audit δεν εφαρμόζεται στην Ελλάδα, και συνεπώς οι γιατροί τελικά δεν αξιολογούνται. Κανένας όμως δεν μιλάει για το γεγονός ότι, ουσιαστικά, το ΕΣΥ είναι ένας δεύτερος ΟΠΕΚΕΠΕ. Τα χρέη των νοσοκομείων είναι από τα υψηλότερα στην μεταπολιτευτική Ελλάδα.

Όλοι εκεί μέσα κάνουν ό,τι θέλουν και λογαριασμό δεν δίνουν πουθενά και σε κανέναν. Δεν είναι εξάλλου τυχαίο που η δημόσια συζήτηση για την υγεία επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στα δικαιώματα και τις εργασιακές απολαβές των γιατρών. Όχι στα δικαιώματα των υπολοίπων επαγγελματιών υγείας- και φυσικά ούτε λόγος για τα δικαιώματα των ασθενών.

Προσπαθώντας πάντα να βάζω ένα πρόβλημα μέσα σε ένα πλαίσιο, καταλήγω στο ότι αυτοί που δεν θέλουν να αλλάξει η κατάσταση είναι περισσότεροι από αυτούς που θέλουν μια μικρότερη ή μεγαλύτερη αλλαγή. Δεν είναι απαραίτητα του ίδιου διαμετρήματος, ούτε και απαραίτητα έχουν κοινά οικονομικά συμφέροντα. Έχουν όμως κοινή νοοτροπία. 

Είναι όλοι εκείνοι που δεν έχουν καμία διάθεση να βγάλουν το φίδι από την τρύπα. Είναι εκείνοι που ναι μεν δεν τα παίρνουν, αυτοί οι ίδιοι, αλλά δεν διστάζουν και πολύ να δώσουν φακελάκι, ώστε να γίνει η δουλειά. Είστε όλοι εσείς που δεν σταματάτε στις διαβάσεις (και είστε πάρα πολλοί). Αυτό κάνετε εδώ, στην Βέροια, που είναι μια μικρογραφία της Ελλάδας- και το κάνετε επιδεικτικά. Είναι όλοι αυτοί που συμμετείχαν στην συμμορία που δρούσε μέσα κι έξω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Είναι το κοινωνικό εκείνο στρώμα που παγιδεύτηκε στα δικά του μικροσυμφέροντα. Είναι όλοι οι γνωστοί σου, που σε λιβανίζουν όλη μέρα, πόσο καλό παιδί είσαι κλπ., αλλά για όσο δεν πολυμιλάς. Κανένας δεν θέλει να ακούσει ότι πχ. είναι παράνομο να εξειδικεύεις μια αγγελία εργασίας με βάση το φύλο του εργαζομένου που αναζητάς, ως εργοδότης, όπως επίσης απαγορεύεται να ζητάς φωτογραφία από έναν υποψήφιο εργαζόμενο. 

Την ίδια στιγμή, αγγελίες "ζητείται κοπέλα" με "πρόσφατη φωτογραφία" κατακλύζουν την αγορά εργασίας. 

Επιπλέον, πολλά προγράμματα απασχόλησης, χρηματοδοτούμενα από Κοινοτικούς πόρους, επικεντρώνονται σχεδόν αποκλειστικά στις γυναίκες, αλλά όχι στην καλυτέρευση των υπαρχουσών συνθηκών εργασίας και την μείωση των εργατικών ατυχημάτων, που στην πλειονότητά τους αφορούν άνδρες εργαζομένους (αφού αυτοί κάνουν τα πιο ριψοκίνδυνα επαγγέλματα, πχ. εργάτες λατομείων, ντελιβεράδες κλπ.).

Η ανισότητα στην εργασία είναι ένα ακόμα δείγμα της κατάστασης του ελληνικού κράτους. Προσωπικό παράδειγμα. Την τελευταία εβδομάδα, έχασα θέση εργασίας μέσω προγράμματος απασχόλησης. Ο λόγος είναι ότι η ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ) δεν μπορεί να με τοποθετήσει στην επιχείρηση που ενδιαφέρεται να με απασχολήσει, γιατί η έδρα της επιχείρησης είναι σε διαφορετικό νομό 

από τον δικό μου. Επίσης, το συγκεκριμένο πρόγραμμα δίνει προτεραιότητα στις γυναίκες. Ακόμα και για μια θέση εργασίας εντός νομού, υπήρχε βάσιμη πιθανότητα να μείνω εκτός προγράμματος, αφού για κάποιο μυστήριο λόγο, οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερη ανάγκη να εργαστούν. Από πότε η διάκριση υπέρ των γυναικών δεν αποτελεί διάκριση βάσει φύλου;

Καλά να πάθουμε, λοιπόν, αφού δεν μιλάμε- και κάπως έτσι καταλήγουμε να πληρώνουμε μια περιουσία, για ένα εισιτήριο στο ΚΤΕΛ. Την στιγμή μάλιστα που το ΚΤΕΛ έχει το περιθώριο να κάνει εκπτώσεις, ενώ επίσης δεν έχουμε κανένα ανταποδοτικό όφελος από αυτό, παρά το γεγονός ότι μονοπωλεί τις χερσαίες μαζικές μεταφορές. Στα λεωφορεία και τους κατά τόπους σταθμούς των ΚΤΕΛ δεν υπάρχει καν Wi-Fi. Εννοείται επίσης πως δεν υπάρχει καμία ειδική έκπτωση για τους ανέργους.

Πιστεύω ότι η Άννα Βίσση είχε δίκιο τότε, αλλά ούτε και αυτή δεν βρήκε μισή λέξη να πει σήμερα, ας πούμε πχ. για την κατάσταση στην 

Γάζα, παρ' όλο που είναι ακόμα σε θέση να γεμίζει ένα ολόκληρο Παναθηναϊκό στάδιο. Δεν είναι και λίγο να έχεις την δύναμη να απευθύνεσαι σε τόσο πολύ κόσμο. Άλλοι καλλιτέχνες, λιγότεροι εμπορικοί και με μικρότερη απήχηση στο ευρύ κοινό, τόλμησαν και πήραν θέση, απέναντι σε μια τραγωδία που εξελίσσεται δίπλα μας. Στην γειτονιά μας

Πίσω δεν πάμε ούτε και εμείς, αφού κατεβήκαμε στους δρόμους για τα τα Τέμπη, αλλά όχι για την Γάζα, αν και τα θύματα εκεί ήταν πολλά περισσότερα- και με δική μας ευθύνη. Η ελληνική κυβέρνηση έχει στηρίξει εμπράκτως τις πολεμικές επιχειρήσεις στην Γάζα- και για όσους κάνουν πως δεν θυμούνται, οι ελληνικές κυβερνήσεις εκλέγονται. Η δημοκρατία είναι δύσκολο πολίτευμα.

O κ. Γ. Τσίπης έχει διατελέσει αιρετός τοπικός σύμβουλος νέων του πρώην δήμου Αντιγονιδών.